Zaburzenia podstawowych funkcji percepcyjno - motorycznych są przyczyną specyficznych trudności w nauce czytania i pisania. Najczęściej trudności te określane są terminem dysleksji.
Podłożem tych zaburzeń, które występują u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym, jest nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego. Poszczególne rodzaje tych trudności mogą występować w izolacji lub łączyć się ze sobą. Są to:
dysleksja - trudności w czytaniu lub w czytaniu i pisaniu,
dysgrafia - trudności w opanowaniu kaligrafii, trudności z utrzymaniem odpowiedniego poziomu graficznego pisma (brzydkie, czasem wręcz nieczytelne pismo),
dysortografia - trudności w opanowaniu poprawnej pisowni (rażące i nagminne popełnianie błędów ortograficznych).
dyskalkulia - trudności w nauce matematyki.

Hiperleksja to wyjątkowo rzadkie zaburzenie, będące odwrotnością dysleksji. Dotknięte nim osoby już jako niemowlęta potrafią czytać - zanim jeszcze nauczą się mówić. Dysleksję, czyli nieprawidłową zdolność czytania lub rozumienia słowa pisanego przy normalnej inteligencji, w niektórych polskich powiatach ma jakoby niewiarygodny odsetek od 30 do 40 procent dzieci. Jednak hiperleksja jest naprawdę rzadka - to odmiana autyzmu związana z niezwykle wcześnie rozwiniętą umiejętnością czytania (czasami w wieku 18 miesięcy). Jak w innych przypadkach autyzmu, występują trudności z porozumiewaniem się za pomocą mowy oraz kontaktami społecznymi.

Pojęciem dysleksji rozwojowej określa się specyficzne trudności w nauce czytania i pisania
u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U dzieci tych występują fragmentaryczne zaburzenia funkcji percepcyjno-motorycznych. Mogą one występować w zakresie funkcji analizatora wzrokowego, słuchowego oraz kinestetyczno-ruchowego.
Już w przedszkolu można wyłapać dzieci z tzw. ryzyka dysleksji. Pomocne są w tym karty obserwacji, sprawdziany osiągnięć rozwojowych. Przykładowo obserwujemy czy dziecko: łatwo uczy się na pamięć wierszyków i piosenek, potrafi wyróżniać różne dźwięki z otoczenia, czy w zabawach rytmicznych potrafi zharmonizować ruch z rytmem, czy potrafi posługiwać się przyborami do rysowania i malowania, czy umie wskazać różnicę w dwóch pozornie identycznych obrazkach, czy jest samodzielne w czynnościach samoobsługowych, czy przechodzi przez ławeczkę nie tracąc równowagi.
Oczywiście rozpoznanie dysleksji powinno być rezultatem diagnozy, która powinna być przeprowadzona przez psychologa i pedagoga w Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej, ale już nauczyciel w przedszkolu wnikliwie obserwujący dzieci może dokonać wstępnej diagnozy i zasugerować przeprowadzenie badań. W różnym wieku pojawiają się inne objawy, które mogą świadczyć o ryzyku dysleksji. Rodziców dzieci w wieku przedszkolnym powinny zaniepokoić następujące trudności u dziecka: trudności w zapinaniu ubrania, sznurowaniu butów, w zapamiętywaniu i wypełnianiu więcej niż jednego polecenia w tym samym czasie, opóźnienie rozwoju mowy. Dzieci, u których rozpoznaje się dysleksję często są oburęczne, mają problemy z samodzielnym wypowiadaniem się, przestawiają głoski, mylą kierunki, mają trudności w zapamiętywaniu materiału w formie serii (np. dni tygodnia), w zapamiętywaniu liter alfabetu, w pamiętaniu aktualnej daty. Sześciolatki mimo dobrej znajomości liter robią słabe postępy w nauce czytania, nie radzą sobie z nauką pisania, częstym błędem jest zwierciadlane odwracanie liter. Takie dzieci szybko się męczą, mają kłopoty z koncentracją uwagi przy dużym wysiłku intelektualnym.
Problemy te dotyczą dzieci w wieku 5-ciu, 6-ciu lat. Zanim jednak one się pojawią można by zacząć im przeciwdziałać obserwując uważnie dziecko w celu wyłonienia objawów, które mogłyby nas zaniepokoić.

Wiek niemowlęcy i poniemowlęcy

W tym wieku dzieci tzw. ryzyka dysleksji wykazują opóźnienie w rozwoju mowy i rozwoju ruchowym. Później niż u rówieśników przejawiają takie osiągnięcia rozwojowe jak wypowiadanie pierwszych słów, zdań prostych
i złożonych. Późno zaczynają biegać i chodzić. Są mało zręczne manualnie, nieporadne w samoobsłudze,
np. myciu rąk, ubieraniu się, jedzeniu łyżką. Nie próbują rysować.

Wiek przedszkolny (3 -lat)

Mała sprawność ruchowa w zakresie całego ciała: dziecko słabo biega, ma trudności
z utrzymaniem równowagi, jest niezdarne w ruchach, źle funkcjonuje w zabawach ruchowych,
z trudem uczy się jazdy na rowerku trzykołowym.
Mała sprawność ruchowa rąk: dziecko przejawia trudności i niechęć do samoobsługi
(np. zapinania guzików, sznurowania butów) do zabaw manipulacyjnych, takich jak nawlekanie korali; źle trzyma ołówek, rysując naciska za mocno lub za słabo.
Słaba koordynacja wzrokowo-ruchowa: dziecku sprawia trudność budowanie z klocków.
Rysuje niechętnie i prymitywnie. Nie umie narysować: koła jako 3. latek, kwadratu i krzyża jako 4. latek, trójkąta jako 5. latek.
Opóźniony rozwój lateralizacji: dziecko używa na zmianę raz jednej, raz drugiej ręki.
Zaburzenia rozwoju spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej dają znać o sobie
w formie nieporadności w rysowaniu (rysunki bogate treściowo, lecz prymitywne
w formie), trudności w składaniu obrazków pociętych na części, puzzli, układanek.
Opóźniony rozwój mowy, nieprawidłowa artykulacja wielu głosek, trudności z wypowiadaniem złożonych wyrazów, budowaniem wypowiedzi, z zapamiętywaniem nazw, wydłużony okres posługiwania się neologizmami, zniekształcenie nazw przez używanie niewłaściwych przedrostków.

Klasa zerowa (6-7 lat)

Obniżona sprawność ruchowa: dziecko słabo biega, skacze, ma trudności z uczeniem się jazdy na nartach, z rzucaniem i chwytaniem piłki.
Trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów w zakresie samoobsługi
(np. z zawiązywaniem sznurowadeł na kokardkę, z używaniem widelca, nożyczek).
Opóźnienie rozwoju lateralizacji: mimo prób ustalenia ręki dominującej, dziecko nadal jest oburęczne.
Opóźnienie orientacji w schemacie ciała i przestrzeni: dziecko ma trudności ze wskazaniem na sobie części ciała, przy określaniu ich terminami: prawe - lewe (np. prawa i lewa ręka, noga, ucho). Nie umie określić kierunku na prawo i na lewo od siebie (np. droga na prawo, drzwi na lewo).
Trudności z rysowaniem rombu, odtwarzaniem złożonych figur geometrycznych, rysowaniem szlaczków.
Trudności z wyróżnianiem elementów z całości, a także ich syntetyzowaniem w całość
(np. podczas budowania konstrukcji z klocków lego, układania mozaiki według wzoru), trudności
z wyodrębnianiem szczegółów różniących dwa obrazki, z odróżnianiem kształtów podobnych
(np. figur geometrycznych, liter m - n, l -t) lub identycznych, lecz inaczej położonych w przestrzeni (np. liter p - g - b - d).
Trudności z używaniem wyrażeń przyimkowych, określających stosunki przestrzenne:
nad - pod, za - przed, wewnątrz - na zewnątrz.
Wadliwa wymowa, przekręcanie trudnych wyrazów (przestawianie sylab i głosek, asymilacje głosek, np. sosa lub szosza), błędy gramatyczne.
Trudności z zapamiętywaniem wiersza, piosenki, więcej niż jednego polecenia
w tym samym czasie, mylenie nazw zbliżonych fonetycznie; materiału uszeregowanego
w serie i sekwencje, jak: nazwy dni tygodnia, pór roku, kolejnych posiłków i szeregi cyfrowe.
Trudności z różnicowaniem głosek podobnych (np. z - s, b - p, k - g, czyli zaburzenia słuchu fonemowego ), z wydzielaniem sylab
i głosek ze słów, ich syntetyzowaniem (zaburzenia analizy
i syntezy głosowej i sylabowej) oraz manipulowaniem ze strukturą fonologiczną słów (np. odszukaj słowa ukryte w nazwie: lewkonia, wymyśl rym do słowa: kotek, o czym myślę: Baba - aga).
Trudności w nauce czytania (np. dziecko czyta bardzo wolno: najczęściej głoskuje i nie zawsze dokonuje poprawnej, wtórnej syntezy, przekręca wyrazy, nie rozumie przeczytanego tekstu).
Przy pierwszych próbach pisania - częste pisanie liter i cyfr zwierciadlane, oraz odwzorowywanie wyrazów, zapisywanie ich od strony prawej do lewej.
Trudności w orientacji w czasie (np. przy określaniu pory roku, dnia, godziny na zegarze).

Współwystępowanie wielu wymienionych objawów pozwala z większą pewnością przypuszczać,
że mamy do czynienia z dzieckiem tzw. ryzyka dysleksji.

O wystąpieniu specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu, szczególnie u dzieci młodszych wnosimy
na podstawie danych:

* z obserwacji dziecka,
* z wywiadu,
* z rozmów z dzieckiem,
* z analizy wytworów,
* z innych dokumentów.

Podsumowując należy podkreślić, że dzieci ryzyka dysleksji powinny, korzystając z pomocy specjalistów, nadrobić opóźnienia rozwojowe jeszcze przed podjęciem nauki szkolnej, zanim nauczyciele zaczną je karać ocenami niedostatecznymi.

Dziecko ryzyka dysleksji nie musi stać się dzieckiem dyslektycznym. Wszystko zależy od tego, jak szybko rozpoznamy jego potrzeby
i zareagujemy na nie, czy uda nam się, nim dziecko zacznie doświadczać niepowodzeń w nauce i w jakim stopniu, wyrównać dysharmonie
w rozwoju psychomotorycznym.

Jeśli będziemy obserwować dziecko, odpowiednio wcześnie zauważymy, z czym ma problemy, jakie błędy pojawiają się najczęściej w jego pracach i jednocześnie wcześnie zareagujemy (pomożemy), to zapewne zapobiegniemy utrwalaniu się nieprawidłowych nawyków i pogłębianiu się niesprawności.

Co powinno zaniepokoić?

Jeżeli obserwuje się u dziecka kilka z poniższych objawów, warto przeprowadzić dokładniejsze badanie.
Ich przyczyną może być - ale nie musi - dysleksja.

Objawy utrzymujące się przez cały czas

- Wyraźne "dobre" i "złe" dni, bez żadnych konkretnych powodów.
- Problemy z użyciem słów określających kierunki (nad/pod, do/z itd.).
- Kłopoty z odtwarzaniem sekwencji (dni tygodnia, miesiące).
- Znane problemy z dysleksją (lub nauką czytania) w rodzinie.

Wiek przedszkolny

Objawy językowe

1. Opóźniony rozwój mowy (SORM - samoistny opóźniony rozwój mowy).
2. Regularnie przekręca wyrazy i zwroty ("kolomotywa", "krędy" zamiast "którędy").
3. Miewa kłopoty z zapamiętywaniem nazw pospolitych obiektów, takich jak "stół", "krzesło".
4. Z trudnością uczy się wierszyków i rymujących się słów ("krowa, głowa").

Objawy niejęzykowe

1. Dziecko wcześnie zaczyna chodzić, ale nie przechodzi przez etap raczkowania (przemieszcza
się na pośladkach i rękach, pełza na brzuchu).
2. Ma utrzymujące się kłopoty z samodzielnym ubieraniem i zakładaniem obuwia na właściwe nogi.
3. Lubi, gdy mu się czyta, ale nie wykazuje zainteresowania literami.
4. Często zarzuca mu się, że nie słucha lub nie uważa.
5. Jest nadmiernie ruchliwe, często wpada na przeszkody i spada (na przykład z krzesła).
6. Ma trudności z łapaniem, kopaniem lub rzucaniem piłki, podskakiwaniem i przeskakiwaniem.
7. Ma trudności z wystukiwaniem prostych rytmów.

Wiek wczesnoszkolny

Objawy językowe

1. Ma szczególne trudności z czytaniem i ortografią.
2. Odwraca litery i cyfry.
3. Ma trudności z zapamiętywaniem tabliczki mnożenia, alfabetu, formułek.
4. Opuszcza litery w słowach i zmienia ich kolejność.
5. Myli litery "b" i "d" i słowa takie jak "do/od".
6. Używa palców lub znaczków na papierze do prostych obliczeń.
7. Słabo koncentruje uwagę.
8. Ma kłopoty ze zrozumieniem czytanego przez siebie tekstu.

Objawy niejęzykowe

1. Ma trudności z zawiązywaniem sznurowadeł, zapinaniem guzików, ubieraniem.
2. Ma kłopoty z odróżnianiem lewej i prawej ręki, myli kolejność dni tygodnia, miesięcy w roku.
3. Potrafi być zaskakująco błyskotliwe w innych dziedzinach.
4. Ma słabe poczucie kierunku.
5. Ma niską samoocenę i brak mu zaufania do własnych możliwości.

w górę

DYSLEKTYK JEST INNY!

Jeśli Twoje dziecko ma problem dysleksji lub dysortografii ma prawo...

do korzystania z zajęć korekcyjno-kompensacyjnych prowadzonych przez nauczyciela posiadającego przygotowanie w zakresie terapii pedagogicznej (na mocy rozporządzenia MEN z 15 stycznia 2001 r. - Dziennik Ustaw nr 13, poz. 110),

przystąpić do sprawdzianu kompetencji w warunkach i formie dostosowanych do dysfunkcji - na podstawie opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej wydanej nie później niż do końca września roku szkolnego, w którym odbywa się sprawdzian (rozporządzenie MEN z 21 marca 2001 r. - Dziennik Ustaw nr 29, poz. 323),

do wydłużonego limitu czasu na pisanie wszelkich sprawdzianów,

do bycia ocenianym z czytania i pisania wg kryteriów dostosowanych do jego możliwości,

do dostosowania wymagań do jego możliwości,

do oceniania włożonego wysiłku, a nie uzyskanych efektów,

do indywidualizacji wymagań w związku z zadawanym materiałem do pamięciowego nauczenia się (dodatkowy czas lub materiał w mniejszych porcjach),

być odpytywanym ze "słówek", dat, tabliczki mnożenia itp. po chwili na zastanowienie,

na lekcji siedzieć blisko nauczyciela,

do indywidualizacji nauczania i wymagań podczas zajęć sportowych. Ocena nie może być prostą konsekwencją odniesienia uzyskanych przez dziecko rezultatów do norm dla danego wieku życia. Należy uwzględnić wiek rozwoju ruchowego dziecka, który w przypadku zaburzeń dyslektycznych może być obniżony wobec wieku życia
o dwa, trzy lata,

do korzystania z "książek mówionych"- taśm magnetofonowych
z nagraniami lektur, które służą dzieciom do przyspieszenia procesu czytania. Można
je wypożyczyć w bibliotekach dla osób niepełnosprawnych (niewidomych), bibliotekach pedagogicznych, dużych bibliotekach publicznych,

do korzystania z maszyny do pisania lub komputera,

do opisowego oceniania dyktand przez wskazanie ilości błędów. Stają się one dla ucznia materiałem do indywidualnej pracy,

do takiego nauczania języków obcych, by miało ono charakter praktycznej nauki ustnej komunikacji w sytuacjach codziennych,

do nauczania opartego na emocjach pozytywnych: zainteresowaniu, zaciekawieniu, przeżyciu sukcesu, poczuciu kompetencji, siły i własnych możliwości.

Dysleksja, dysortografia i dysgrafia często współwystępują, ale niekiedy mają charakter izolowany. W starszym wieku szkolnym kłopoty w czytaniu zmniejszają się, natomiast trudności w pisaniu często utrzymują się przez wiele lat, bywa, że do końca życia. Mimo skutecznej terapii ujawniają się zwłaszcza w sytuacji stresu lub zmęczenia. Warto wobec tego bliżej przyjrzeć się dysortografii i zastanowić się nad sposobami pomocy dzieciom, które dotknął ten rodzaj zaburzeń.

* * * * *

w górę

JAK POMAGAĆ DYSLEKTYKOWI?

Jeżeli Twoje dziecko ma problem dysortografii, nie traktuj je jak chore, niezdolne lub leniwe. Nie łudź się też, że samo z tego wyrośnie. Jeżeli pozbawisz je specjalistycznej pomocy, nie spodziewaj się, że jego kłopoty skończą się same.

Nie ograniczaj mu zajęć pozalekcyjnych, ale i nie zwalniaj z systematycznych ćwiczeń
i pracy nad sobą. Bądź w kontakcie z poradnią, wykorzystuj wyniki badań i zalecenia specjalistów zawarte w opinii pedagogiczno-psychologicznej.

Ustal kontrakt między Tobą a dzieckiem, który określa reguły współpracy: dziecko uczyń odpowiedzialnym za pracę nad sobą, a siebie za pomaganie dziecku. Pamiętaj
o systematycznej pracy, gdyż każda przerwa w terapii jest zaprzepaszczeniem włożonego wysiłku.

Bądź w stałym kontakcie z jego terapeutą. Korzystając z jego wskazań, włączaj
w zajęcia potrzebne dziecku ćwiczenia.

Zastanów się, czy opinię z poradni natychmiast przedstawić w szkole. Twoje dziecko może zechcieć to wykorzystać jako zwolnienie z wszelkiego wysiłku pokonania problemu.
W przypadku niektórych dzieci opinię warto na jakiś czas schować do szuflady domowego biurka i rozpocząć terapię dysfunkcji. Jeżeli jednak problem jest zbyt duży do udźwignięcia we dwoje, skontaktuj się z wychowawcą dziecka i innymi nauczycielami.

Pozwól dziecku pracować ołówkiem i gumką. Niech mu będzie wolno wytrzeć błędnie napisaną literę i wpisać właściwą.

Nie należy mu dawać do nauczenia długich list wymieszanych wyrazów. Należy raczej łączyć słowa w rodziny wyrazów, np. król, królestwo, królewna, królewicz, królować
lub wg wybranego klucza, np. mrówka, krówka, stówka, żarówka.

Nie każ mu pisać wielokrotnie tego samego wyrazu, ponieważ w którymś momencie
z powodu zmęczenia lub wyłączenia się (a to często zdarza się dyslektykom) i tak popełni błąd, co sprzyja utrwalaniu złych nawyków ortograficznych. Wystarczy, jeśli dziecko przepisze uważnie wyraz 5 do 7 razy.

Pamiętaj o nagradzaniu. Nagrody powinny być częste i ważne, ale dawane jedynie wtedy, gdy są zasłużone.

Poprawki na pracach dziecka powinny być robione w jego obecności.
Nie stosuj dyktand jako formy nauki. Lepsze z wielu względów jest pisanie
z pamięci.

Nie wystawiaj za ćwiczenia ortograficzne oceny szkolnej. Natomiast pod całością pracy napisz ilość błędów i każ je dziecku znaleźć. Możesz mu ułatwić zadanie, pisząc ilość błędów na marginesie każdej linijki lub stawiając kropkę przed wyrazem
z błędem.

Pamiętaj, że dziecko powinno mieć zawsze pod ręką słownik ortograficzny, uwzględniający najnowsze orzeczenia Komisji Kultury Języka. Jeśli dziecko ma problem
z zapamiętaniem alfabetu, wyposaż je w ściągawkę.

Słowniki elektroniczne, komputery i ortograficzne programy edukacyjne (np. Bolek i Lolek na tropie zaginionej księgi ortografii, Klik uczy ortografii, Dyktando
w praktyce) oraz magnetofony powinny wspomagać uczenie się.

Zachęcaj jak najczęściej do wielokrotnego powtarzania tego, co zrobiło. Jego własny głos jest bardzo korzystny dla efektywności procesów pamięciowych.
Wyrazy z trudnościami niech zapisuje na małych kolorowych kartkach i umieszcza
w zasięgu wzroku. Poszczególne trudności warto przyporządkować określonym kolorom kartek, np. "ż"- różowemu.

Stosuj mnemotechniki. Mnemotechniki polegają na tym, że uczymy dziecko kojarzenia cech desygnatu z jego zapisem literowym. Pisownię wyrazu róża łatwiej zapamiętać, gdy wyobrazimy sobie, że kreska nad ó i kropka nad ż to odpowiedniki kolców róży. Źródłem pomysłów może być Ortografia na wesoło W. Gawdzika.

Ucz wierszyków z trudnościami ortograficznymi. Im więcej w nich humoru i emocji, tym lepiej spełniają swoją rolę, np. "Przez ó piszcie jaskółka, wszak w locie robi kółka".

Do nauczania zasad pisowni zaangażuj jak najwięcej zmysłów dziecka. Dobrze służy temu metoda dramy. Dziecko odgrywa np. scenkę, w której jest czasownikiem
i mocno odpycha od siebie słowo "nie". Scenka ta ułatwia zapamiętanie, że nie
i czasowniki piszemy oddzielnie.

Wyślij dziecko na konkurs ortograficzny dla dyslektyków, a w czasie wakacji na obóz terapeutyczny.
Szczególnie polecam Dyktando w 10 punktach wg prof Marty Bogdanowicz. Utrwala ono znajomość zasad pisowni, wytwarza nawyk stałego przywoływania zasad ortograficznych podczas pisania i sprawdzania napisanego tekstu.

DYKTANDO W 10 PUNKTACH

Punkt 1. Umowa

Umów się z dzieckiem, że codziennie będziecie pisać dyktando obejmujące zawsze tylko
3 zdania. Wymyślcie wspólnie nagrodę po każdym tygodniu pracy.

Punkt 2. Wybór tekstu

Zaznacz w książce dziecka 3 zdania i przeczytaj na głos pierwsze zdanie.

Punkt 3. Komentarz ortograficzny

Dziecko powtarza zdanie i omawia pisownię każdego wyrazu (podaje zasady pisowni, poszukuje uzasadnienia pisowni).

Punkt 4. Zapisywanie

Dziecko zapisuje zdanie. Podobnie postępuje z następnymi zdaniami.

Punkt 5. Kontrola 1 - dziecko

Dziecko samodzielnie sprawdza cały napisany tekst.

Punkt 6. Kontrola 2 - dorosły

Dorosły sprawdza tekst. Jeżeli znajdzie błędy, podaje ich liczbę.

Punkt 7. Kontrola 3 - dziecko

Dziecko ponownie sprawdza tekst z pomocą słownika ortograficznego.

Punkt 8. Kontrola 4 - dorosły

Dorosły sprawdza poprawiony tekst. Jeżeli nadal są błędy, wskazuje tekst - wzór,
z którego dyktował zdania.

Punkt 9. Kontrola 5 - dziecko

Dziecko porównuje napisany tekst ze wzorem i ostateczne poprawia błędy.

Punkt 10. Poprawa

Dziecko opracowuje błędnie napisane wyrazy (np. podaje zasady pisowni, wyrazy pokrewne, odmienia wyraz przez przypadki, wymienia na inne formy).

* * * * *

w górę

WSKAZÓWKI WYCHOWAWCZE DLA RODZICÓW

U dziecka napotykającego na trudności w nauce szkolnej rodzi się poczucie krzywdy, wzrasta napięcie nerwowe, bunt, agresja. Dziecko zaczyna stwarzać kłopoty wychowawcze. Im bardziej nasilają się trudności i przykre doświadczenia, tym bardziej obniża się motywacja do nauki. Często pojawiają się nawet nerwice (fobie szkolne), które mogą objawiać się niechęcią przed pójściem do szkoły, bólami brzucha, głowy, biegunką, moczeniem nocnym itp.
Dziecko dyslektyczne potrzebuje większego zainteresowania i zrozumienia ze strony rodziców jak
i nauczycieli. Należy pamiętać, że każde dziecko bardzo przeżywa niepowodzenia w nauce. Musimy być dla niego cierpliwi
i wyrozumiali. Na jego trudności reagujmy spokojnie, nie krytykujmy go i chwalmy nawet za drobne sukcesy. To nie ono ponosi winę za swoje niepowodzenia.
Bądźmy życzliwymi, pogodnymi, cierpliwymi przewodnikami i towarzyszami swego dziecka
w jego kłopotach szkolnych. Przede wszystkim dajmy mu dużo miłości.

Dzieci uczą się życia od nas:

- Jeżeli dziecko jest krytykowane – uczy się potępiać.
- Jeżeli dziecko żyje w nieprzyjaźni – uczy się agresji.
- Jeżeli dziecko jest wyśmiewane – uczy się nieśmiałości.
- Jeżeli dziecko jest zawstydzane – uczy się poczucia winy.
- Jeżeli dziecko żyje w tolerancji – uczy się szacunku.
- Jeżeli dziecko jest zachęcane – uczy się wiary w siebie.
- Jeżeli dziecko jest rozumiane – uczy się oceniać.
- Jeżeli dziecko jest traktowane uczciwie – uczy się sprawiedliwości i prawdy.
- Jeżeli dziecko żyje w bezpieczeństwie – uczy się ufać.
- Jeżeli dziecko jest przyjmowane takim, jakim jest – uczy się akceptować.
- Jeżeli dziecko jest otaczane przyjaźnią – uczy się szukać w świecie miłości.

Na zakończenie

Choć dyslektycy mają trudności w uczeniu się czytania i pisania, to u niektórych
z nich przejawiają się wyjątkowe zdolności, np. w myśleniu wizualno
-przestrzennym, polegającym m.in. na tworzeniu dynamicznych, skomplikowanych trójwymiarowych figur geometrycznych.
Sławni dyslektycy to np. H.Ch. Andersen, P. Picasso, Leonardo da Vinci,
M. Faraday, Agata Christie, Albert Einstein, Wilson Churchill.
Osoba dyslektyczna ma odmienne wrodzone właściwości, co oddziaływa na rozwój jej zdolności, a w konsekwencji
i umiejętności. Te zaś wpływają na taktyki, które tworzą strategie poznawcze.
Niedopasowanie strategii uczenia się preferowanych przez ucznia i strategii nauczania prowadzi do niepowodzeń szkolnych. Zaburzenia nerwicowe, brak motywacji do nauki, niechęć do uczenia się w ogóle, poszukiwanie satysfakcji
w aktywności poza szkołą - oto dalsze konsekwencje dysleksji niepoddanej terapii.

---------------------

Bibliografia

1. M. Bogdanowicz: O dysleksji, czyli specyficznych trudnościach w czytaniu i pisaniu
    – odpowiedzi na pytania rodziców i nauczycieli. Lublin 1994.
2. H. Filipczuk: Zapobiegamy trudnościom i niepowodzeniom szkolnym,
    Warszawa IWZZ 1985.
3. J. Mickiewicz: Jedynka z ortografii? Rozpoznawanie dysleksji, dysortografii i dysgrafii
    w starszym wieku szkolnym. Toruń 1997.
4. H. Nartowska: Opóźnienia i dysharmonie w rozwoju dziecka, Warszawa WSiP 1980.
5. B. Sawa: Jeżeli dziecko źle czyta i pisze. Warszawa 1987.
6. A. Słowik: Nowe w Szkole 1/2003.
7. Biuletyn Inormacyjny Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Dysleksji,
    Nr 14-15, kwiecień 2000.

TEST

Sprawdź, czy jesteś dyslektykiem.

W przeszłości miałem kłopoty z czytaniem.
Nie lubię czytać książek.
Muszę kilkakrotnie przeczytać dany tekst, aby zrozumieć treść.
Moje pismo jest niewyraźne.
Robię błędy ortograficzne.
Pisząc, często "gubię" litery lub cząstki wyrazów.
Zamieniam litery (np. "p" na "b", "d" na "t", "o" na "a").
Nigdy nie wiem, czy należy napisać "ą" czy "om", "ę" czy "em".
Mam duże problemy z interpunkcją.
Mam kłopoty z różnicowaniem stron: prawa - lewa.
Trudności sprawia mi orientacja się na mapie.
Przestawiam cyfry.

Jeśli na wszystkie pytania odpowiedziałeś "tak", to jest duże prawdopodobieństwo, że występują u Ciebie problemy dyslektyczne. Porozmawiaj o tym z rodzicami i umów się na badania w rejonowej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Przeprowadzone tam badanie pozwoli ustalić zakres twoich problemów oraz formę pomocy, jaką powinieneś uzyskać.

Ważne
Badanie gimnazjalistów pod kątem dysleksji zaczyna się od sprawdzenia ich wiedzy ortograficznej!
Jeśli odpowiedziałeś "tak" na połowę pytań (lub mniej), to znak, że nie należy się zbytnio przejmować. Wystarczy trochę popracować nad ortografią i sukces murowany.

Pamiętaj!
Człowiek, który nie ma kontaktu ze słowem drukowanym nie rozwija się. Możesz mieć kłopoty z ortografią,
a nawet czytaniem i mimo to zostać Einsteinem

Co mówią przepisy w Polsce

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z dnia 19 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów § 6 ust. 1 mówi:

Nauczyciel jest zobowiązany, na podstawie pisemnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innej poradni specjalistycznej, obniżyć wymagania edukacyjne, o których mowa w § 4, w stosunku do ucznia, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się lub deficyty rozwojowe, uniemożliwiające sprostanie wymaganiom edukacyjnym wynikającym z programu nauczania.

Zwróć uwagę!
Do tej pory przepisy zawierały sformułowanie "nauczyciel może obniżyć wymagania", obecne brzmienie "jest zobowiązany" likwiduje pewną dowolność i uznaniowość tego przepisu.